ÜLKEMİZDE MANDA YETİŞTİRİCİLİĞİ YAPANLARLA MANDA SAYISI ARTIRILMALI ÜRETİCİMİZ DE TÜKETİCİMİZ DE ET, SÜT VE YOĞURDUNU ÖNEMSEMELİDİR

Sütü, yoğurdu, kaymağı, peyniri ve lokumuyla meşhur mandalar yetiştiricisine güzel paralar kazandırmakta…

2011 yılında devlet destek sunmaya başladıktan sonra manda yetiştiriciliği son yıllarda oldukça cazip bir yatırım haline geldi.

Hayvan başına 2018 yılı destekleme ödemeleri

gebe manda ile ilgili görsel sonucu

Halk Elinde Manda Islahı   850 TL/Baş
Damızlığa ayrılan manda yavrusu desteği   200 TL/Baş

Hayvancılık yapmak isteyen girişimcilerin özellikle üzerinde durması gereken manda yetiştiriciliği yatırımcısına ne kadar kazandırıyor diye merak ediyorsunuz cevabını aslında satılan manda ürünlerine bakarak öğrenebilirsiniz. Örneğin bir manda günde ortalama 10 litre süt veriyor. Sütün litresi ise en az 4 TL’dir. Sadece sütünü sattığınızda bir mandadan günde 40 TL ciro elde edersiniz. Eğer yoğurt yaparak satış yapmayı düşünürseniz kazancınız çok daha fazla olacaktır. Şifa kaynağı doğal manda yoğurdunun kilosu 15 TL civarındadır.

manda sütü ile ilgili görsel sonucu

Şimdi manda sütü ile inek sütünü birbirinden ayıran özelliklere bir gözatalım:

İnek sütü Kullanım: kaymak, tatlı, peynir gibi daha az koyu ve kaymak kıvamında olan süt ürünlerinde kullanılır.

En çok tüketilen ve üretilen yerler: bütün dünyada tüketilir.

Sağlığa olan faydaları: daha fazla kolesterol, daha az yağ, daha az kalori.

Özellikler: manda sütüne göre daha az yağlıdır ve dayanıklılık süresi daha azdır.

manda sütü ile ilgili görsel sonucu

Manda sütü Kullanım: yoğurt, süzme peynir, kremalı tatlılar, sadeyağ gibi koyu ve kaymak kıvamında olan geleneksel süt ürünlerinde kullanılır.

En çok tüketilen ve üretilen yerler: en fazla Hindistan ve Hindistan’ı Pakistan takip ediyor. İtalya haricindeki batı ülkelerinde tüketilmiyor.

Sağlığa olan faydaları: daha az kolesterol, daha fazla yağ ve daha fazla kalori.

Özellikler: inek sütüne göre %100 daha fazla yağlıdır ve dayanıklılık süresi daha uzundur.

İnekler ve mandalar sığır alt familyasından gelen evcil büyükbaş hayvanlardır ancak sınıf ve cins açısından birbirlerinden ayrılırlar.

İyi bir inek 15 ve 20 litre arası süt verirken iyi bir manda günde 7 ve 11 litre arası süt verir.

Manda sütü inek sütüne göre %100 daha yağlıdır ki bu da manda sütünü daha kaymaksı ve koyu yapar. Yüksek peroksidaz etkisi nedeniyle manda sütü doğal olarak daha uzun süre dayanır. Manda sütü daha fazla kalsiyum içerir. Manda sütündeki kalsiyum oranının fosfor oranına göre daha iyi olması çocuklar için daha iyi bir besin takviyesi olmasına neden olur. İnek sütü ise iyot açısından oldukça zengindir. Ayrıca kalsiyum ve fosfor gibi mineraller açısından iyidir.

manda sütü ile ilgili görsel sonucu

Yeni Girişimciler için Manda nasıl yetiştirilir?

1 – Öncelikle kaç manda yetiştireceğinize karar vermeli ve ardında çiftliğiniz için bir yer bulmalısınız. Sonrasında iyi bir hayvan yetiştiricisinden hayvanlarınızı alın. Ortalama bir manda 5 bin TL civarındadır. Hayvanların tüberküloz ve bruselloz olmadığından ve boğaların spermlerinin test edildiğinden emin olun.

2 – Her 10 dişi mandaya karşılık bir tane erkek manda alın. Daha büyük ve agresif olan erkek mandalar diğerlerine göre daha iyidir. Bu sizin sürünüzün genetik çeşitliliğini garanti altına almanıza yardımcı olur.

manda sütü ile ilgili görsel sonucu

3 – Haziran ayı gibi “azgınlık döneminde” sürü çiftleşecektir ve gelecek nisan ayında buzağılar doğacaktır. Manda gebeliği yaklaşık 280 gün sürer.

4 – Hamile ve emziren mandalar için ve üreme dönemi için otlağa samanlar veya diğer yüksek proteinli yemlerden koyun.

5 – En iyi erkek buzağıları ve yavrulamamış inekleri gelecek dönemde kullanmak üzere seçip ayırın.

İpucu ve uyarı

Erkek buzağıların veya yavrulamamış mandaların çiftleştirilmesi için iki yaşına gelene kadar beklemeleri gerektiğini aklınızdan çıkarmayın.

İyi bakılmış manda veya inekler 30 yaşına gelene kadar her sene bir buzağı üretir.

manda sütü ile ilgili görsel sonucu

Yatırımın geri dönüş süresi

Yatırımın ortalama geri dönüş süresi 2-3 yıl olmaktadır. Bu süre mandaların cinsine ve üretip satacağınız manda ürünlerine göre çok daha kısa olabilmektedir.

İlgili resim

MANDA YETİŞTİRİCİLİĞİ

Manda, sığıra göre geç gelişen bir hayvandır. Gelişme 6.yaşa kadar devam etmektedir. Ömürleri 30 yıl kadardır. Cinsi olgunluğa ulaşma yaşı sığırdan geçtir; bundan dolayı 1 yaşına kadar erkek ve dişi mandalar bir arada tutulabilmektedirler. Manda düveleri 13-14 ay yaştayken cinsi olgunluğa ulaşır. Bu nedenle manda düveleri 22-24 ay yaştayken tohumlanabilir verilebilir. (sığırlarda olduğu gibi manda düveleri de ergin canlı ağırlıklarının ¾’üne ulaştığında tohumlanabilir. Ancak erken yaşta elde edilen gebeliklerde yeterince beslenememe sonucunda gelişme geriliği, çok düşük süt verimi alınması riski göz önünde tutulmalıdır.) Erkek mandalar ise 20-21 ay yaştan sonra boğa olarak 5-6 yaşa kadar kullanılabilirler. Boğaların damızlıkta kalma yaşı 2-15 yıldır.

Manda ineklerinde kızgınlık sığırlardaki kadar belirgin değildir ve kızgınlık dönemi daha sakin geçer. Kızgın olan mandada, ineklerde olduğu gibi başka manda ineklerinin kendi üzerine sıçramasına izin verme yada başka manda ineklerin üzerine kendisinin sıçraması gibi belirtileri her zaman görmek mümkün olmamaktadır. Kızgın olan mandada belirtiler, süt veriminde azalma, hareketlilik ve tedirginlik, vulvanın ödemli bir hal alması, çara akıntısının gelmesi ve boğanın sürekli kızgın mandanın peşinde dolaşması gibi belirtiler bulunur. (sonuncu hariç diğer belirtileri her zaman görmek mümkün değildir. Mandada kızgınlığı en kolay yöntem, arama boğası kullanmaktır.

gebe manda ile ilgili görsel sonucu

Mandaların gebelik süreleri ırk, iklim, yetiştirildiği ülke gibi durumlara göre 299-346 gün arasında değişmekle beraber ortalama olarak 10.5 ay yada 315-319 gün Gebelik rektal muayene ile saptanabildiği gibi sütteki değişiklikle de 20 gün gibi çok erken olarak da saptanabilmektedir.

Doğum sığırlara göre daha kolay ve kısa sürede gerçekleşmektedir. Bunda manda sağrısının düşük ve geniş olmasının önemli rolü vardır. Doğum süresi, doğum kanallarının gevşemesi, malağın dışarıya çıkarılması ve plasentanın atılması dahil ortalama 302 dakikadır. (yaklaşık 5 saat) Sığırda ise bu süre ortalama 540 dakikadır. (yaklaşık 9 saat) Manda plasentası yapı olarak sığır plasentası gibidir ve ortalama olarak 3.22 kg ağırlığındadır. Doğumdan sonra dölyatağının eski haline dönmesi için gereken süre 15-67 gün yada ortalama olarak 39 gün kadardır. İkiz doğum mandada çok seyrek olup yavru atmayla sonuçlanma olasılığı yüksek olması dolayısıyla manda yetiştiriciliğinde istenmemektedir.

MANDADA BAKIM VE BESLEME:

Manda değişik çevre koşullarında dahi yetiştiricisini tatmin edebilecek derecede uyum kabiliyeti ve verime sahip olan, oldukça kanaatkar bir hayvandır. Sığırla kıyaslandığında daha sert mizaçlı ve huysuz olsa da kısa sürede bakıcısına alışmaktadır. Genellikle kalitesiz, hacimli kaba yemleri çok iyi değerlendirir. Hayvan yetiştiriciliğinde yem önemli bir unsurdur. Giderlerin büyük bir kısmını yemler oluşturmaktadır. Kaba yemler içerisinde kalitesi düşük, sellüloz oranı yüksek olan yemler en ucuz yemlerdir.

İlgili resim

Mandalar bu gibi yemleri severek yedikleri gibi o oranda da verime dönüştürürler.. Bataklık ve sazlık meralarda, ucuz kaba yemlerin bulunduğu bölgelerde manda yetiştiriciliği oldukça ekonomiktir. Yapılan çalışmalar mandanın kesif yem tüketiminin sığırdan daha az, kaba yem tüketiminin ise daha fazla olduğunu göstermektedir.

Gebe mandalarda gebeliğin son iki ayına kadar kaba yem sorunu olmadığı sürece ek bir yem vermeye gerek yoktur. Ek yemleme gebeliğin son iki ayında 1.5-2kg kadar kesif yem verilmesi şeklinde olmalıdır. Gebe mandaların doğumlarına 2-3 gün kalana kadar meraya çıkarılmalarının bir sakıncası bulunmamaktadır. Ancak merada doğurması olasılığına karşı, bu süre içerisinde padokta yada mümkünse ayrılmış doğum bölmesinde tutulması ana ve malağının sağlığı açısından daha uygun olur.

Uygun bir şekilde yemleme yapılması, kaba ve kesif yemlerin ne miktarda verileceğinin bilinmesine gerek vardır. Yaşama payının tamamı ve verim payının bir kısmı işletmedeki kaba yemlerden karşılanması gereklidir. Verim payı için ihtiyaç duyulan enerji miktarı saptanırken sütteki yağ oranı dikkate alınmalıdır. Manda sütünde ortalama yağ oranı %8dir. Süt yemi hazırlanırken %8 yağlı süte göre rasyon hazırlanmalıdır.

İlgili resim

gebe manda ile ilgili görsel sonucu

Manda, suyu çok seven bir hayvandır. Derisinin koyu renkli, kalın ve deri altı ter bezlerinin az olması nedeniyle sıcak yaz günlerinde vücut ısısı yükselir; bundan dolayı hayvan çok rahatsız olur ve verimi düşer.

Bu nedenle mandanın serinlemesi için bulunduğu yerde göl, gölet, deniz, nehir ve bataklık gibi su kaynağının olması gerekir. Bu gibi su kaynağının bulunmadığı yerlerde 2-3m derinliğe kadar eğimli rahatça yüzebilecekleri büyüklükte bir havuzun olması yada hiç olmazsa duş sisteminin bulunması yada üzerlerinin hortum v.b. araçlarla ıslatılması gereklidir.

MANDADA DOĞUM:

Daha önce de değinildiği gibi mandalar ortalama 10.5 ay (315-319 gün) süren bir gebeliğin sonunda çoğunlukla bir malak doğururlar. Doğum ortalama 5 saat sürer ve çoğu zaman günün sakin saatlerinde, gece ve sabaha karşı, genellikle yardıma gerek kalmaksızın gerçekleşir. Doğum yapacak mandalar mutlaka ayrı bölmeye alınmalı ve ortamda yabancı kimselerin bulunmamasına dikkat edilmelidir. Aksi takdirde mandalar yapıları gereği çok çabuk strese girebildiklerinden doğumda gecikmeye yol açılabilir. Doğumdan hemen sonra malak ana tarafından yalanarak kurulanır. Bu dönemde bakıcıların yada alışkın olduğu kimselerin dışındaki insanların yanına gitmeleri, ananın malağı kıskanarak saldırmasına neden olabileceğinden tehlikeli olabilir.

Doğumu takiben 30dk-2 saat içerisinde son (eş) düşer.

Düşen son derhal hayvanın yememesi için uzaklaştırılmalıdır. Sonun düşmediği olgularda veterinere müracaat edilmelidir. Bazı ergin mandalar ile özellikle manda düvelerinde döl yatağının dışarı çıkması sığırlara göre daha sık olmaktadır. Bu nedenle doğum yapan manda bir süre gözlenerek daha olayın başında veterinere haber verilerek önlenmelidir.

MALAKLARIN BAKIMI VE BESLENMESİ

a-Malağın Anasına Emzirilmesi: Yetiştiricilerin bazısı malağı sağımdan önce, bazıları da sağımdan sonra anasına emzirmektedirler. Sağımdan önce emzirilen malak, ihtiyacından fazla, sağımdan sonra emzirilen malak ise ihtiyacından az süt alabilir. Temiz emzirmede ideal usul, ana sağılırken aynı anda ayrılacak memeleri malağa emzirtmektir. Bu şekilde hem malak istenilen miktarda süt içer hem de malağın emmesi ananın süt salgılamasına etki yaptığından sağım işi kolay olur.

İlgili resim

Malağın canlı ağırlığının %10’u kadar süt içmesi gerekmektedir. 12 haftalık süt içme döneminin ilk altı haftasında canlı ağırlık artışına paralel olarak süt miktarı artırılır. b-Malağa Elden Süt İçirilmesi: Elden süt içirilerek malakların beslenmesi arzulanan bir durumdur. Bu yolla malaklar için süt içirme planı yapılarak, öğün sayısı, içirme zamanı, malağın içeceği süt miktarı gibi birçok bilgiye yer verilir. Süt içirme işlemi sağım zamanı ve anaya bağlı değildir.

Elden süt içirmede, içirilecek sütün sıcaklığı hayvanın vücut sıcaklığında yada ortalama 35oC olmalıdır. Soğuk süt ishale neden olacağından, soğuk süt içirmekten kaçınılmalıdır. Elden süt içirme programında 12 haftalık süre yeterlidir. İçirilecek süt miktarı malak canlı ağırlığının %10’u kadar olmalıdır. İlk 6 haftalık dilimde malak canlı ağırlık artışına paralel olarak süt miktarı artırılır. İkinci 6 haftalık dilimde süt miktarı tedricen azaltılarak 12 hafta sonunda sütten çıkarılır.

Malaklara elden süt içirme kova yada emzikli kovalarla yapılabilmektedir. c-Malakların Kuru Ot ve Karma Yem İle Beslenmeleri: Geviş getiren hayvanlarda verimli bir yetiştiricilik yapmanın esaslarından biri de süt içen hayvanların mümkün olan kısa sürede kuru ot ve karma yem yemeye alıştırılmalarıdır. Malaklar 8-10 günlük iken geviş getirmeye başlar, dolayısıyla bu yaştan itibaren önlerinde bulunan kuru ot ve karma yemleri tüketebilirler. Bu nedenle 10.günden itibaren malakların önünde devamlı olarak malakların önünde karma yem ve yumuşak kuru yada yaş ot bulundurulmalıdır. Bu şekilde kaba yem verilerek rumen gelişimi hızlandırılabilir ve hayvanların yeterince protein ve sellüloz almaları sağlanmış olur.

gebe manda ile ilgili görsel sonucu

Malak karma yemleri, erken sütten kesilip kesilmediğine göre %16-18 HP ve enerjisi ise 630 NB civarında olmalıdır. Karma yemler hazırlanırken, sindirilme düzeyinin yüksek olmasına ve içerdiği protein yapısının süt proteinine yakın olmasına özen gösterilmelidir. Bu nedenle pahalı da olsa içerdiği proteinli, süt proteinlerine yakın olan soya küspesi, hatta et-kemik unlarının malak karmalarında kullanılmasında yarar vardır.

manda desteği ile ilgili görsel sonucu

Malak karma yemlerinde diğer çiftlik hayvanlarının yemlerinde olduğu gibi, arpa,buğday, çavdar, mısır kırmaları, buğday kepeği, yağlı tohum küspeleri,vitamin ve mineral katkıları, tuz ve mermer tozu kullanılır.

Manda yetiştiriciliği süt ve süt ürünleri üretimde sığır odaklı entansif yetiştiriciliğin artması ile beraber son 20-30 yıl içerisinde ciddi bir gerileme yaşamıştı. Bunu sayılar ile açıklamak gerekirse 1980’li yıllarında başında 1.000.000 civarında olan manda sayısı 2010 yılı sonu itibari ile Türkiye’de 80.000’lere kadar düşmüştü. Fakat, son yıllarda özellikle süt ve diğer süt ürünlerinde tercih edilen bir alternatif haline gelen manda ürünleri ile beraber yetiştirilmeleri ve entansif anlamda yetiştiricilik yapan işletmelerin sayısı artmıştır.

gebe manda ile ilgili görsel sonucu

Mandaların Genel Özellikleri

 Türkiye’de manda camış, camız, kömüş gibi isimler ile de anılmaktadır. Boynuzlugiller familyasının sığırlar alt familyasında yer alan bir türdür. Yaklaşık olarak 1 ton ağırlığa ulaşabilen mandalarının boyları 180 cm, uzunlukları ise 300 cm’i bulabilmektedir. Evcil olarak bakılan mandalarda bu rakamlar daha düşüktür. Ortalama gebelik süreleri ise 315-320 gün civarındadır.

Mandalarda Gelişim

 Sığırlara oranlarsak manda daha geç gelişen bir hayvandır. Yaklaşık olarak 6 yaşına kadar gelişimleri devam eder. Ortalama yaşam süreleri ise 30 yıl kadardır. Manda yavruları yani malaklar 1 yaşına kadar dişi, erkek beraber olacak şekilde bakılabilir. Dişi mandalar 13-14 aylık yaşlarda cinsel olgunluğa ulaşırlar. Fakat çiftleştirmek veya tohumlamak için 22-24. aya kadar beklemek iyi olacaktır. Aslında ergin canlı ağırlıklarının 3/4’üne ulaştıklarında bu işlemler yapılabilir desek daha doğru olacaktır. Erkek mandalar ise 20. aydan itibaren üretimde kullanılabilir ve 6-8 yaşına kadar bu sürebilir.

Manda Kullanım Alanları

 Geçmişte özellikle iş hayvanı olarak daha sık kullanılan mandalar günümüzde süt ve eti için daha fazla kullanılmaktadır. Manda sütü, inek sütüne göre yaklaşık 2 kat daha fazla yağlıdır ve daha uzun bir süre bozulmadan saklanabilir. Sütteki kolesterol içeriği ise inek sütüne göre 2,5 kat kadar daha düşüktür. İtalya’ya özgü olan ünlü peynirlerden mozarella peyniri manda sütü ile yapılmaktadır.

manda sütü ile ilgili görsel sonucu

Manda Yetiştiriciliği Hakkında Genel Bilgiler

 Manda birçok çevre koşuluna uyum sağlayabilmektedir. Biraz sert bir mizaç sahibi olsa da bakıcısına kısa sürede alışır. Kaba yem yeme oranı ve bu yemi verime dönüştürme oranı oldukça iyidir. Hatta sıradan kaba yemler kolay bulunuyorsa sadece gebeliğin son dönemi hariç başka herhangi bir yem vermeye gerek yoktur. Bu anlamda kaba yemin rahatlıkla bulunduğu yerlerde yetiştirilmeleri oldukça ekonomiktir.

Manda ve Manda Yoğurdu Hakkında 

Manda yoğurdu, tükenmeye yüz tutmuş bir doğal servet. Dünya üzerinde yabani mandaların neslinin tükendiği yetmezmiş gibi artık üretiminin revaçta olmamasından dolayı evcil mandalarında soyu tükenme tehlikesiyle karşı karşıyadır. Manda ülkemizde camış yada camız olarak bilinen bir hayvan. Eski tarihlerde yoğun bir şekilde yetiştirilirmiş ancak günümüzde besi hayvancılığının yaygınlaşması, su içinde yaşaması gereken bu hayvan için sonun başlangıcı olmuştur. Mandaların ter bezleri diğer sığırlara göre zayıf olduğundan sıcaklarda ve sıcak yerlerde su onlar için hayati bir ortam. Dünya üzerinde ırmak mandaları ve bataklık mandaları olmak üzere iki çeşit manda türü var. Mandalar, diğer evcil sığır türlerine göre bakımı daha zor, yetiştirilmesi daha zahmetli bir hayvan.

manda sütü ile ilgili görsel sonucu

Gelelim manda yoğurdu ve manda sütüne; piyasada hakikisini alacağınız manda sütü ve manda yoğurdubilinen inek, koyun ve keçi ürünlerine kıyasla iki kat fazla kalsiyum ve protein içeriyor. Peki manda sütü ve manda yoğurdu niye bu kadar zengin? Çünkü mandalar sulak yerlerde sürekli otlamaları gereken hayvanlardır. Yani doğal ortam şarttır. Haliyle doğal ortamda koşan, zıplayan ve tamamen doğal bitkiler ile beslenen bir hayvanın ürünlerinin doğal ve daha fazla faydalı besin öğesine sahip olması kaçınılmazdır.

İlgili resim

Peki Manda yoğurdu nerede bulunur? bunu sizler için araştırdık. İstanbul’da yaşayanlar için Manda; bizim tespitlerimize göre Kağıthane, Eyüp ve Çatalca üçgeninde göletlerin ve suyun bol olduğu bu alanlarda yetişiyor ve bu ilçelerde manda yoğurdu satan çiftlikler veya iş yerleri bulmak mümkün. Bunun dışında Ankara’da Manda Yoğurdunun alınabileceği en güvenilir yer Atatürk Orman Çiftliği diyebiliriz. Samsun Bafra yöresi Türkiye’de en fazla manda sütü üretimi yapılan yerdir. Bunun dışında; Sinop, Amasya, Çorum, Afyon, Balıkesir, Sivas, Muş ve Diyarbakır illerinde manda yetiştiriciliği hala var olduğundan manda yoğurdu ve manda ürünleri bulabilirsiniz. Manda sütü, tıpkı inek ve keçi sütü gibi peynir, kaymak, tereyağı yapımında kullanılır. Son yıllarda manda ürünlerinin organik olması sebebiyle özellikle manda tereyağı ve manda peynirinde talep patlaması yaşanmıştır. Ayrıca dipnot olarak, dünyaca ünlü İtalyan Mozzarella peyniri manda sütünden yapılmaktadır.

Manda Sütü ve Manda Yoğurdu Faydaları

manda sütü ile ilgili görsel sonucu

Manda sütü diğer sütlere nazaran % 60 daha fazla kalsiyum, % 40 daha fazla protein içerir ve kolesterol oranı daha düşüktür. Ayrıca manda sütü ve ürünlerinde E vitamini ve A vitaminine dönüşen öncü maddeler daha fazladır. Manda sütü ve ürünleri diğer hayvan ürünlerine nazaran daha beyazdır. Bu sebeple özel kahve üreticileri krema olarak manda sütünü tercih etmektedirler.

Manda Sütü Kalorisi: 100 gram tam yağlı manda sütü 97 kalori civarındadır.

Manda yoğurdu doğal bir antibiyotiktir ve manda yoğurdu içinde çok yüksek miktarda B12 vitamini bulunmaktadır. Bu ise et yiyemeyenler için manda yoğurdunu mükemmel bir alternatif yapmaktadır.

Manda Yoğurdu ve Manda Sütü Fiyatı Ne Kadardır?

manda sütü ile ilgili görsel sonucu

Manda yoğurdu ulaşım imkanlarına göre fiyatı değişmekte olup, bir kilogram manda yoğurdu 7 TL ile 19 TL arasında değişen fiyatlarla satılabilmektedir.

Manda Sütü Fiyatı; Manda Sütü fiyatı yine yerine göre 5 TL ile 13-14 TL arasında değişmektedir.

Manda Tereyağı Fiyatı ise yarım kilo şeklinde 18 ila 30 TL arasında satılabilmektedir.

Manda Eti: Manda eti yine diğer sığırlara nazaran daha az kolesterol ve daha fazla mineral ve protein içerdiği söylenmektedir.

Malak Nedir? Malak Manda yavrusu anlamına gelip, değerli ve lezzetli ete sahip bir canlıdır. Dünyada en fazla manda eti tüketimi Filipinler’de olup ülke et ihtiyacının 2/3’ü manda etinden sağlanmaktadır.

manda sütü ile ilgili görsel sonucu

Manda Sütünün Faydaları

Manda sulak yerde yaşayan ve sürekli otlayan bir hayvandır. Bu nedenle, manda sütünün değeri diğer sütlere oranla çok daha fazladır. Manda sütü ülkemizde en çok Bafra bölgesinde üretilir. Sütün zenginliği yalnızca tadında değil, aynı zamanda içeriğindedir.

Manda sütünün vitamin, mineral ve protein miktarı diğer sütlere oranla daha fazladır. Günde bir bardak içildiği takdirde, vücudun besin ihtiyacının önemli bölümünü karşılayabiliyor. Özellikle çocuklar ve yaşlılar için çok besleyici olan manda sütünde laktoz yani süt şekeri oranı da inek sütüne ve diğer sütlere göre daha düşük. Bu anlamda, manda sütü laktoza alerjisi olan insanlar için de bir alternatif niteliğinde.

Manda sütünde diğer sütlere oranla iki kat fazla yağ bulunmaktadır. Bu sayede, vücuttaki enerji miktarını iki katına çıkarma özelliği gösteren manda sütü pek çok enerji içeceğinin de alternatifi konumunda. Ortalama yüzde 6 oranında yağ barındıran manda sütü, yağda eriyen vitamin yönünden de oldukça zengin durumda. A vitamini zengini olan manda sütü, gelişmekte olan çocukların bulunmaz nimet.

Manda sütünün tüm bu özellikleri, manda sütünden üretilen diğer süt ürünlerine de yansıyor. Manda sütünden yapılan yoğurt, kaymak, peynir ve ayranın da kendine özgü faydaları bulunuyor. Manda sütünden yapılan bu ürünlere asıl lezzetini yağ asitleri veriyor.

Manda sütünün diğer sütlere göre daha beyaz renkte olmasının nedeni, mandalardaki karotenin A vitaminine dönüşüm oranının daha yüksek olmasıdır. Sadece sütü değil, manda yoğurdu, manda kaymağı ve manda peyniri de emsallerine göre daha beyaz renktedir. Bu nedenle, kahve ve süt tozu üreticileri de inek sütü yerine manda sütünü tercih eder.

Manda sütü ve yoğurdunun kıvamı inek sütü ve yoğurduna göre daha yoğundur. Bir inek günde 30 kilograma yakın süt verirken, mandadan alınan günlük süt miktarı 5-6 kilogram arasında.

Manda Sütünün Faydaları Nelerdir?

  • Vitamin ve protein zenginidir. Diğer sütlere oranla, yüzde 58 daha fazla kalsiyum, yüzde 40 daha fazla protein içerir.
  • Protein verimlilik oranı fazladır.
  • Mineral zenginidir. Kalsiyum, demir ve fosfor oranı diğer sütlerden kat kat fazladır.
  • Yağ miktarı fazla olduğundan verdiği enerji miktarı da diğer sütlere oranla daha fazladır. Diğer sütlere oranla 2 kat fazla yağlıdır, bu da manda sütünün vücuda 2 kat fazla enerji vermesi anlamına gelir.
  • Yağı fazla da olsa, kolesterolü yok denecek kadar az miktardadır. Diğer sütlere göre kolesterol değeri 3,14 mg/g azdır.
  • Doğal antioksidan kaynağı olan, E vitaminin de öncü maddesi niteliğindeki alfa tokoferol miktarı ve peroksidaz aktivitesi fazladır. Bu da, manda sütünden üretilen tüm ürünlerin kalp hastalıklarına ve kansere faydalı olmasını sağlar.
  • İmmunoglobulin, laktoferin, lisozim ve laktoperoksidaz gibi çeşitli biyokoruyucu maddeleri daha fazla içerdiğinden, özel diyetler için daha uygundur. Ayrıca bu durum, manda sütünü daha sağlıklı bir besin haline getirir.
  • Manda sütünden elde edilen yoğurt antibiyotik niteliğindedir.
  • Manda sütünden yapılan yoğurttayüksek oranda B12 vitamini içerir. Kırmızı et yemeyenler ve vejetaryenler için sağlıklı bir alternatiftir.
  • Manda sütünden yapılan yoğurtta, magnezyum, çinko ve B2 vitamini bol olduğundan kalp ve kanser hastalıklarına karşı koruma sağlar. Özellikle kalın bağırsak kanseri riskini azalttığı söylenir.
  • Mide rahatsızlıklarının şikayetlerini azaltır.
  • Manda yoğurdunun mayalandırılması esnasında içindeki laktoz karbonhidratları parçalanır; bu durum sindirimi kolaylaştırır. Laktik asit bakterilerinin ürettiği antibiyotik ve antimikrobiyal maddeler bağışıklık sistemini güçlendirir.
  • Manda sütünden yapılan mozarella, çocuk gelişimine katkı sağlar.
  • Çok besleyicidir.
  • Kemik erimesini önler ya da yavaşlatır.
  • Yaşlanmayı geciktirir.
  • Afrodizyak etkisi gösterir ve cinsel gücü artırır.
  • Kilo vermeye ve düzenli uyku uyumaya yardım eder.
  • Fayda açısından, sütler arasında anne sütüne en benzeyeni manda sütüdür. Bu nedenle, bebekler ve çocuklar için de faydalıdır.
  • Laktoz oranı da inek sütüne ve diğer sütlere göre daha düşük olduğundan, laktoza alerjisi olanlar için alternatif bir süttür.

 

 

Manda üretimini artırmak için devlet tarafından çiftçiler desteklenmekte ve teşvik edilmektedir. Günümüzde gittikçe azalan manda yetiştiriciliği artık birkaç ilimizde kalmış desek hata etmiş olmayız. Amasya, Tokat, Çorum, Muş, Sinop, Sivas, Afyon, Samsun, Diyarbakır, Balıkesir şu an manda yetiştiriciliğinin yapıldığı illerimizdir.

 

 

 

Ziraialet
Ziraialet hakkında 238 makale
Yasin DEMİRBOĞA Ziraat Mühendisi

İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.


*